Kendi Optik Formunuzu Nasıl Tasarlarsınız? Adım Adım Rehber
Hazır yayınevi formları çoğu zaman okulunuzun özel ihtiyaçlarını karşılamayabilir. Örneğin 30 soruluk kısa bir ara sınav, 50 soruluk bir bursluluk seçme testi veya okul içi veli memnuniyet anketi için kendi optik formunuzu basmak isteyebilirsiniz. Kendi formunuzu tasarlamak zor değildir; ancak optik okuyucu sensörlerinin milimetrik kurallarına titizlikle uymak gerekir.
Optik Form Tasarımının 4 Altın Kuralı
1. Standart Izgara Aralığı (Pitch)
Optik okuyucular dünyasında iki evrensel satır aralığı standardı vardır:
- 1/6 İnç Standardı (4.233 mm): Türkiye'deki Sekonic ve Datasis uyumlu formların %95'i bu standardı kullanır. İki zamanlama çizgisi arasındaki dikey mesafe tam olarak 4.233 milimetredir.
- 1/5 İnç Standardı (5.08 mm): Daha seyrek basılan ve ilkokul düzeyindeki küçük çocukların kodlama kutucuklarını rahat işaretlemesi için tasarlanan geniş aralıklı formlardır.
2. Zamanlama İşaretleri (Timing Marks)
Formun sol veya sağ kenarında baştan aşağı uzanan küçük siyah dikdörtgenler, okuyucunun satır sayacıdır. Bu işaretlerin özellikleri:
- Genişlik: 4.5 mm - 5.0 mm arası olmalıdır.
- Yükseklik: 1.2 mm - 1.5 mm arası olmalıdır.
- Renk: Kesinlikle %100 Doygun Siyah (K:100) olmalıdır. CMYK karışımı siyah kullanılmamalıdır.
- Kenar Boşluğu: Kâğıdın kenarından en az 5 mm içeride başlamalıdır.
3. Drop-Out Renk (Görünmez Kılavuz Mürekkebi)
Kutucukların kenarları, harfler (A, B, C, D) ve ders isimleri gibi öğrencinin gördüğü ama optik okuyucunun okumaması gereken çizgiler Drop-out renk ile basılmalıdır. Sekonic kırmızı kafa okuyucular için en ideal renkler:
- Pantone Warm Red veya Pantone 032 U (Canlı kırmızı/pembe tonları)
- Açık Turuncu tonları
Cihaz kırmızı ışık yaydığı için kırmızı mürekkepten yansıyan ışığı beyaz kâğıt gibi algılar ve sadece kurşun kalem grafitinin siyahlığını tespit eder.
4. FMT Dosyasını Çıkarma
Formu tasarlayıp bastıktan sonra sıra FMT dosyasını yazmaya gelir:
[Izgara Satır Sayısı] = [Izgara Sütun Sayısı] = 03 = D = * = =
[Başlangıç Satırı] = [Bitiş Satırı] = [Başlangıç Sütunu] = [Bitiş Sütunu] = [Tip] = [Zorunluluk] = [Karakterler] = X2 = [Ders Adı] =Örneğin formun 15. satırından 34. satırına kadar 4 sütunluk bir Türkçe alanı varsa: 15=34=05=08=K=Y=ABCD=X2=TURKCE= satırını yazarak dosyanızı oluşturabilirsiniz.
Bu teknik rehber, optik okuma sistemleri mühendisleri ve ölçme-değerlendirme uzmanlarımız tarafından doğrulanmış teknik kılavuzlara ve güncel MEB/ÖSYM sınav yönetmeliklerine dayanılarak hazırlanmıştır.